Przez ponad dwie dekady, od 2003 roku, przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 5 w Lublinie funkcjonował Punkt Diagnostyczno-Konsultacyjny dla Rodziców Dzieci Nadpobudliwych Psychoruchowo. Przez lata wypracowaliśmy bogate doświadczenie w diagnozowaniu i wspieraniu dzieci z ADHD oraz ich rodzin. Wyspecjalizowane zespoły terapeutów przeprowadziły setki diagnoz i pomogły wielu rodzinom w zrozumieniu i radzeniu sobie z wyzwaniami związanymi z nadpobudliwością psychoruchową.
Obecnie, zgodnie z nowym systemem organizacji pracy poradni, diagnostyka i wsparcie dla dzieci z ADHD są realizowane w ramach standardowej działalności naszej placówki, zgodnie z rejonizacją. Wszyscy nasi specjaliści psycholodzy, pedagodzy i terapeuci posiadają wiedzę i kompetencje do pracy z dziećmi z ADHD. Ta zmiana pozwala nam na jeszcze sprawniejsze i bardziej kompleksowe wsparcie rodzin z terenu działania naszej poradni.

Czym jest ADHD?

ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder) to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Charakteryzuje się trzema głównymi grupami objawów:

Deficyt uwagi

Dziecko ma trudności z:

• utrzymaniem koncentracji podczas wykonywania zadań
• dokończeniem rozpoczętych czynności
• słuchaniem, gdy ktoś się do niego bezpośrednio zwraca
• organizacją zadań i zarządzaniem czasem
• zapamiętywaniem codziennych obowiązków
• pilnowaniem swoich rzeczy, częstym gubieniem ich

Przykład: Ania rozpoczyna odrabianie pracy domowej z matematyki, po chwili zauważa kredki na biurku i zaczyna rysować, następnie słyszy dźwięk z telefonu i zapomina o lekcjach. Po godzinie okazuje się, że nie rozwiązała ani jednego zadania, choć „cały czas siedziała przy biurku”.

Nadmierna aktywność ruchowa (hiperaktywność)

Dziecko:

• ma trudności z pozostaniem w miejscu
• często wierci się, kręci, „bębni” palcami
• biega lub wspina się w nieodpowiednich sytuacjach
• nie potrafi bawić się cicho
• działa „jakby było napędzane silnikiem”

Przykład: Kuba podczas lekcji wielokrotnie wstaje z ławki, chodzi po klasie, kołysze się na krześle, stuka długopisem o blat. Nawet gdy świadomie stara się siedzieć spokojnie, jego ciało „samo” wykonuje różne ruchy.

Impulsywność

Dziecko:

• odpowiada, zanim usłyszy całe pytanie
• przerywa innym, wtrąca się do rozmów
• ma trudności z czekaniem na swoją kolej
• podejmuje pochopne decyzje bez myślenia o konsekwencjach

Przykład: Michał widzi w sklepie wymarzony zestaw klocków. Nie zastanawiając się, bierze go i chowa do kurtki, nie myśląc o tym, że to kradzież i jakie może mieć konsekwencje. Dopiero później, gdy mama odkrywa klocki, Michał ze łzami w oczach mówi, że „nie pomyślał”.

Jak działa mózg osoby z ADHD?

Nasz mózg działa jak filtr - przepuszcza ważne informacje, a zatrzymuje te mniej istotne. Dzięki temu możemy skupić się na rozmowie z przyjacielem w głośnej kawiarni, ignorując dźwięk ekspresu do kawy, rozmowy przy sąsiednich stolikach czy muzykę w tle. Mózg osoby z ADHD to filtr z dziurami - przepuszcza prawie wszystko, powodując chaos w głowie wynikający z natłoku informacji. Dziecko w klasie słyszy równocześnie:

• głos nauczyciela
• skrzypienie krzesła kolegi
• ptaka za oknem
• szum wentylatora
• własne myśli o tym, co będzie na obiad
• wspomnienie śmiesznego filmiku z wczoraj itd.

Wszystkie te bodźce mają podobną „głośność” w mózgu, więc trudno wyłowić to, co naprawdę ważne słowa nauczyciela.

Dlaczego zrozumienie tego jest ważne?

Gdy zrozumiemy, że mózg dziecka z ADHD fizycznie funkcjonuje inaczej, możemy przestać myśleć:

• „Nie stara się wystarczająco”
• „Jest po prostu leniwe”
• „Robi to specjalnie”

A zacząć myśleć:

• „Jego/Jej mózg potrzebuje innych strategii”
• „Musimy mu/jej pomóc zbudować struktury, których jego/jej mózg nie tworzy automatycznie”
• „To nie jest kwestia charakteru, ale neurobiologii”

I wtedy możemy rozpocząć naprawdę skuteczną pomoc.

Dobra wiadomość: Mózg jest plastyczny! Dzięki odpowiedniej terapii, strategiom i farmakoterapii, dzieci z ADHD mogą nauczyć się kompensować swoje trudności i funkcjonować coraz lepiej. To jak trening im więcej ćwiczymy nowe ścieżki w mózgu, tym stają się one mocniejsze i bardziej zautomatyzowane.

Jak często występuje ADHD?

Według danych z 2023 roku, globalna częstość występowania ADHD u dzieci i młodzieży wynosi około 8% (przedział ufności 6-10%) (Ayano i in., 2023). Częstość diagnozowania jest wyższa u chłopców niż u dziewczynek, czego przyczyną może być między innymi fakt, że częściej dominuje u nich deficyt uwagi bez wyraźnej nadaktywności ruchowej. Dziewczynki rzadziej wykazują zachowania zakłócające porządek w klasie, co sprawia, że ich trudności mogą latami pozostawać niezauważone, a one same zmagają się z poczuciem niezrozumienia i niską samooceną.

Współwystępujące trudności

U znacznego odsetka dzieci z ADHD obserwuje się również inne zaburzenia i trudności, takie jak:

• specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksja, dyskalkulia, dysortografia, dysgrafia)
• zaburzenia opozycyjno-buntownicze (u około 40-60% dzieci)
• zaburzenia lękowe
• trudności w regulacji emocji
• problemy w relacjach rówieśniczych
• obniżona samoocena

Z tego powodu diagnoza ADHD powinna być kompleksowa i uwzględniać różne aspekty funkcjonowania dziecka.

Specjalne potrzeby edukacyjne dziecka z ADHD

Uczeń z ADHD, ze względu na swoje trudności neurorozwojowe, wymaga dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb możliwości. Potrzebuje m.in.:

• jasnych, prostych instrukcji (najlepiej pojedynczych poleceń)
• częstych przerw podczas pracy wymagającej koncentracji
• miejsca w klasie z ograniczoną liczbą bodźców rozpraszających (np. z przodu, z dala od okna)
• systemu wzmocnień pozytywnych
• dodatkowego czasu na wykonanie zadań lub sprawdzianów
• możliwości ruchu (np. krótkiej przerwy na rozruszanie się)
• pomocy w organizacji pracy (np. checklisty, plany dnia)

Nasza oferta

Diagnoza

• Prowadzimy kompleksową, wielospecjalistyczną diagnozę ADHD, która obejmuje:
• wywiad z rodzicami
• badanie psychologiczne i pedagogiczne oraz obserwację dziecka
• wykluczenie innych przyczyn obserwowanych trudności

Wsparcie dla rodziców

• indywidualne konsultacje
• poradnictwo i treningi

Wsparcie dla nauczycieli na terenie szkół

• szkolenia dla Rad Pedagogicznych
• indywidualne konsultacje